X
تبلیغات
شیمی - یک پژوهشگر ایرانی دو طرح ابتکاری جدید برای نمایش گروهها و دوره‌های تناوبی عناصر شیمیایی ارائه کرد.
جدیدترین اطلاعات از دنیای شیمی
منوچهر ضیایی(خوانساری)، دانش‌آموخته رشته شیمی دانشکده علوم دانشگاه تهران درباره طرح‌های ابداعی خود برای نمایش جدول تناوبی گفت: این طرحها شامل جدول تناوبی «حلقوی» و جدول تناوبی «حلزونی» است که با جدول تناوبی «مندلیف» و طرحهای دیگری که پس از وی برای نمایش گروه‌ها و دوره‌های تناوبی عناصر ابداع شده، کاملا متفاوت است.

دو طرح ابتکاری جدید برای نمایش جدول تناوبی وی خاطرنشان کرد: این دو طرح با الهام گرفتن از ساختمان کوچک‌ترین واحد هر عنصر یعنی اتم‌ها و همچنین کره زمین، سایر کرات آسمانی و منظومه شمسی، به صورت مدور تهیه شده است و خانه‌های جدول نه به صورت مربع (روش متداول) بلکه به صورت دوایری است که آرایش الکترونی هر عنصر را ـ هم به صورت دوایر بسیار کوچک و هم به صورت اعداد در هر لایه ـ به صورت مداری نمایش می‌دهد.

در داخل این خانه‌ها، عدد اتمی عناصر ـ که در ضمن نشان‌دهنده تعداد الکترون‌ها و پروتون‌ها نیز هست ـ نماد عناصر، حالت آن‌ها در شرایط عادی (جامد، مایع و گاز) نشان داده شده است. عناصر رادیو اکتیو نیز با علامت ویژه مشخص شده‌اند.

ضیایی تصریح کرد: در طرح حلقوی یا Circular، هفت حلقه یا دایره متحد‌المرکز، دوره‌های تناوبی را تشکیل می‌دهند و 32 شعاع که 18 شعاع آن گروه‌های عناصر اصلی (شعاع‌های 1 و 2 و 13 تا 18) و 10 شعاع، عناصر واسطه (شعاع‌های 3 تا 12) را در بر می‌گیرد و 14 شعاع باقی مانده، عناصر خاکی نادر (لانتانیدها) در دوره تناوبی 6 و (آکتنیدها) در دوره تناوبی 7 را در بر می‌گیرند.

وی خاطرنشان کرد: کوچک‌ترین حلقه جدول، اولین دوره‌ی تناوبی را شامل می‌شود که عنصر هیدروژن با عدد اتمی 1 در ابتدا روی شعاع 1 و هلیم با عدد اتمی 2 در انتها روی شعاع 18 قرار دارند. جهت حرکت دوره‌های تناوبی از چپ به راست و مطابق گردش عقربه‌های ساعت است. بزرگ‌ترین حلقه جدول،‌ آخرین دوره تناوبی را تشکیل می‌دهد که 32 عنصر بر روی آن قرار می‌گیرند و از عنصر 87 (Francium) شروع و به عنصر 118 (Ununoctium) ختم می‌شود.

به گفته ضیایی، یکی از وجوه تمایز این دو طرح با دیگر طرح‌ها و جدول‌ها این است که عناصر قلیایی خاکی (لانتانیدها و آکتینیدها) به جای این که در خارج جدول قرار گیرند در متن جدول و به دنبال عناصر اصلی دوره‌های تناوبی 6 و 7 قرار می‌گیرند.

در جدول تناوبی، شماره‌های مربوط به تناوب‌های هفت گانه ( هفت دایره متحد‌المرکز) در فاصله‌های بین گروه‌های 18 و 1 نشان داده شده، اما در طرح حلزونی یا Spiral دوره‌های تناوبی به صورت یک حلقه یا مدار بسته نیستند و عناصر از H (اولین عنصر با عدد اتمی 1 ) تا Uuo (آخرین عنصر با عدد اتمی 118 ) به دنبال هم قرار می‌گیرند و همواره آخرین عنصر از هر دوره‌ تناوبی ـ که معمولا گازهای نادر هستند ـ قبل از اولین عنصر دوره تناوبی بعدی قرار می‌گیرد، مانند He که قبل از Li قرار گرفته است، ولی سایر مشخصات این طرح، از لحاظ شعاع‌ها، گروه‌بندی و رنگ‌آمیزی با طرح حلقوی یکسان است.

وی خاطرنشان کرد: در کنار این طرح‌ها جدولی شامل اطلاعاتی درباره هر یک از عناصر از قبیل وزن اتمی،‌ وزن مخصوص،‌ ظرفیت، الکترونگاتیوی، نقطه ذوب، نقطه جوش، رنگ، ساختمان بلوری و سال کشف، با استفاده از آخرین ماخذ، تهیه شده و برای استفاده بیشتر دانشجویان وسایر علاقه‌مندان ارایه شده است.

ضیایی در ادامه با اشاره به اینکه طرح‌های پیشنهادی خود را مقدمتا حین تحصیل ارائه کرده، درباره ضرورت ارائه چنین طرح‌هایی با توجه به وجود نمونه متعارف جدول تناوبی گفت: جدول مدرن متداول که با همان اسکلت جدول مندلیف طراحی شده این امکان را ایجاد می‌کند که ساختار اتمی، رفتار شیمیایی، فرمول‌ها، ساختار، پیوند ترکیبات و غیره به صورتی منطقی بیان شود؛ با این حال، شیمیدانان و دانشمندان به دلایل مختلف طرح‌های دیگری را برای نمایش جدول تناوبی پیشنهاد کرده‌اند که هر یک به نوبه خود مزایا و کاربردهای خاصی دارند.

وی خاطرنشان کرد: از جمله طرح‌های ابداعی، جدولی طبقاتی است که دوره‌های تناوبی هفت‌گانه، هر یک در طبقه خاصی قرار می‌گیرد. جدولی شبیه یک دایره با سه دستگیره بزرگ، نموداری مثلثی، جدولی پلکانی، جدولی سه بعدی و اخیرا طرحی فنری از جمله نمونه‌های پیشنهادی برای نمایش جدول تناوبی هستند.

ضیایی در پایان با تاکید بر مزایا و ویژگی‌های منحصر بفرد دو طرح ابداعی، ابراز امیدواری کرد که این طرح‌ها بتواند در کنار طرح‌های ارائه شده از سوی سایر پژوهشگران مورد توجه و استفاده جامعه علمی جهان قرار گیرد.
جدول تناوبی

+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و چهارم مرداد 1384ساعت 18:22  توسط دانشجویان شیمی پیام نور سقز  |